نحوه نوشتن طرح توجیهی کسب و کار: راهنمای جامع
آیا به فکر راهانداختن یک کسبوکار هستید؟ اینجا بهترین قالب گامبهگام برای نوشتن یک برنامه کسبوکار مناسب استارتاپ شما است. امروز با گیتی سپند همراه باشید تا با نحوه نوشتن طرح توجیهی کسبوکار آشنا شیم.
شاید فکر کنید نیازی به راهنمای گامبهگام برای نوشتن یک طرح توجیهی کسبوکار عالی ندارید. شاید فکر کنید که نیازی به الگویی برای نوشتن یک برنامه کسبوکار ندارید. از این گذشته ، برخی از کارآفرینان بدون نوشتن یک برنامه تجاری موفق میشوند. برخی از بنیانگذاران با داشتن زمانبندی عالی، مهارتهای تجاری خوب، محرک کارآفرینی و کمی شانس، مشاغل پررونقی را ایجاد میکنند بدون اینکه حتی یک برنامه تجاری غیررسمی داشته باشند.
اما احتمال موفقیت کدامیک بیشتر است؟
آیا یک برنامه تجاری موفقیت استارتاپ را اجتنابناپذیر میکند؟ قطعاً نه. اما برنامهریزی عالی اغلب به معنای تفاوت بین موفقیت و عدم موفقیت است. جایی که رویاهای کارآفرینی شما مربوط میشود، باید هر کاری ممکن را انجام دهید تا زمینه موفقیت را فراهم کنید.
و به همین دلیل است که یک برنامه کسبوکار عالی به شما کمک میکند تا موفق شوید.
آیا طرح کسبوکار همان طرح توجیهی است؟
خیر، در ادامه به توضیح اجمالی در این رابطه میپردازیم:
طرح توجیهی
طرح توجیهی مطالعهای است برای پاسخ به سؤالی بسیار ساده که آیا ایدهی مورد نظر (در رابطه با کسبوکارمان) امکانپذیر است یا خیر؟ در حالی که در ظاهر ساده بهنظر میرسد، پیداکردن پاسخ آن اغلب متضمن صرف انرژیهای قابلتوجه بهمنظور جستوجو در حیطههای گوناگون است. مواردی چون رقبای موجود در بازار، گزینههای مالی، ملاحظات فنی و تولیدی، عوامل فراوانی برای بررسی توجیهپذیر بودن راهاندازی هر کسبوکار تازه هستند. به عبارت دیگر یک طرح توجیهی طرحی کلی از مهمترین مسایل مرتبط با یک ایده کسبوکار است و هدف آن شناسایی عواملی است که مانع موفقیت در بازار کار میشود.
چنانچه طرح توجیهی بیانگر این است که ایده کسب و کار شما محکم و مستدل است، گام بعدی تهیه یک طرح کسب و کار است. طرح کسب و کار این تحلیل را در سطحی پیچیده تر و عمیق تر ادامه داده و بر پایه ای که طرح توجیهی ایجاد کرده، استوار است. برای مثال، بخش مالی طرح شامل برآورد صورت وضعیت های مالی و تخمین های مالی خواهد بود.
طرح کسبوکار
برنامه یا طرح کسب و کار، جهت فعالیت کسب و کارانه (تولید، تجارت و خدمات) در یک سازمان اقتصادی بزرگ و یا پیشنهاد راهاندازی و توسعه شرکتی کوچک، نگاشته میشود و به عنوان سندی جهت تعیین میزان موفقیت ذینفعان کسب و کار در شرکتی است که بر مبنای آن، برای فعالیتهای آتی خود تصمیمگیری میکنند. این برنامه براساس تواناییهای شرکت در تامین نیروی انسانی، تجهیزات و سرمایه، منابع مالی و توان بازاریابی تهیه میشود. لازم به ذکر است که گاهی دیده شده واژه انگلیسی طرح کسب و کار یعنی Business Planیا BP با معادل “طرح تجاری” به اشتباه ترجمه و تغییر شده است؛ از آنجایی که تجارت بخشی از فعالیتهای یک کسب و کار بوده و کسب و کار، مفهومی فراتر از تجارت دارد، بنابراین معادل این واژه، طرح کسب و کار نامیده میشود.
یک طرح کسب و کار به شما این فرصت را می دهد که نقاط ضعف را یافته و از مشکلات پنهان پیشاپیش پرده بردارید. این طرح در خدمت دو هدف قرار می گیرد: نخست، تحلیلی است از اینکه کسب و کار شما تا چه میزان به خوبی کار خواهد کرد؛ و دوم، سند مکتوب و مستنداتی است که میتواند پشتوانه ای برای تامین مالی پروژه به حساب آید.
طرحها فقط برای قفسه کتابهای ادبی نیستند، طرحهای توجیهی نوعی نوشتار اقناعی است که بیشتر در کسبوکار و اسناد دولت یافت میشود. طرح توجیهی اغلب در پیشنهادها و کمکهای بودجه گنجانده میشوند، اما میتوان از آنها برای تجدیدنظر یا دادخواست برای تغییر قوانین یا سیاست استفاده کرد. یادگیری مؤلفههای اصلی یک طرح توجیهی میتواند به شما کمک کند. با نوشتن یک پیشنهاد قویتر و احتمال ترغیب خوانندگان خود را افزایش دهید.
یک طرح توجیهی به سه حوزه اصلی نظر دارد:
الف: مسایل بازار
ب: مسایل فنی/سازمانی
ج: مسایل مالی
به علاوه، این مطالعه به معنای نگاهی دقیق در این سه حوزه است. برای مثال، یک طرح توجیهی نباید شامل تخمینهای بلند مدت و جزئی نگرانه باشد بلکه باید تحلیلی بنیادی از متوازن نمودن درآمدها و هزینهها باشد تا ببیند برای تامین هزینه عملیات شما چه میزان درآمدی ضروری است.
اینگونه مطالعات باید طرحی را با ظرفیتی مشخص و در محلی خاص با استفاده از تکنولوژی ویژه یا تکنولوژیهایی که با مواد و نهادههای خاصی ارتباط دارند، تعیین و با هزینههای سرمایهگذاری تولید و درآمد قطعی فروش، بازده سرمایهگذاری را ارائه نماید. در نهایت، مطالعه امکان سنجی به دو سوال بسیار مهم، پاسخ میدهد:
آیا طرح کارآمد است؟
آیا طرح، سودآور است؟
توجه داشته باشید که میزان سودآوری و عملیاتی بودن مطرح نیست و این سوالات صرفاً با بله و یا خیر باید پاسخ داده شوند. این بدین معنی است که در گام نخست طرح، امکانسنجی در فرایند تصمیمگیری سرمایهگذاران و کارآفرینان جهت راهاندازی و ایجاد یک کسبوکار جدید و سرمایهگذاری بر روی یک طرح صورت میگیرد.
هدف طرح توجیهی
هدف از مطالعات امکانسنجی، تعیین میزان امکانپذیری و اجراییبودن یک پروژه و ثمربخشی آن میباشد. این مطالعات معمولاً توسط شخص ثالثی خارج از مجموعه سرمایهگذاران و شرکای پروژه یا کسبوکار صورت میگیرد و این امکان را فراهم میآورد که تمام جوانب مثبت و منفی پروژه یا موقعیت سرمایهگذاری، سنجیده شود.
در واقع این مطالعات در حکم گام نخست در فرآیند تصمیمگیری سرمایهگذاران یا مدیران و کارآفرینان محسوب میگردد و آن را میتوان، نقطه عطف فرآیند تصمیمگیری در اجرای پروژه یا انجام سرمایهگذاری دانست. پاسخ “بله” یا “خیر” در برابر این پرسش که: “آیا باید پروژه را اجرا کرد یا در پروژه، سرمایهگذاری نمود؟”، تعیین کننده روال آتی برخورد سرمایهگذار یا مدیر با صورت مسئله است. مطالعات امکانسنجی، فرآیندی کنترلشده جهت مشخصنمودن همزمان مشکلات و مزایای اجرای یک پروژه با ورود به یک موقعیت سرمایهگذاری است و همراه با توصیف کامل شرایط و برآورد عواید و هزینههای (آنالیز هزینه- فایده) انجام آن صورت میگیرد. مطالعات امکانسنجی نهایی، پس از مرحله پیدایش طرح و تعریف چارچوب کلی آن از لحاظ مشخصات محصول، ظرفیت تولید و میزان سرمایهگذاری انجام میشود.
مراحل و نحوه نگارش طرح توجیهی
بهمنظور نگارش طرح توجیهی لازم است تا مواردی را با دقت و صحت هرچه بیشتر انجام داد. بهطورمعمول نگارش طرح توجیهی توسط فردی آگاه از پروژه و مشاور متخصص به تحریر درمیآید. در ادامه مراحل تنظیم و نگارش طرح توجیهی بهاختصار عنوانشده:
۱-مشخصات مجری طرح و کسی که مسئولیت اجرای طرح را بر عهده دارد با ذکر شماره تلفن و آدرس قید شود.
۲-مشخصات طرح: بهمنظور جلب رضایت سرمایهگذاران طرح و پروژه بهصورت مشخص و واضح شرح داده شود. پروژه موردنظر چیست و چگونه به سودآوری خواهد رسید؟ این موردی است که بسیار موردتوجه سرمایهگذاران است.
۳-مشخصات مجوزهای قانونی: همه اقدامات قانونی و حقوقی و کسب مجوزها در این بخش ارائه شود.
۴-مشخصات محصول: هر طرحی منجر به تولید خواهد شد. در نگارش طرح توجیهی ضروری است که محصول نهایی پروژه را برای جذب سرمایهگذار مشخص کرده فرآيند و روش توليد محصول بهدرستی شرح داده شود. برتری محصول نهایی نسبت به رقبا چیست؟ ضرورت تولید این محصول در چیست؟
۵-پیشبینی و برآورد مالي طرح با استفاده از شاخصهای قابل ارزیابی و برآورد سرمایه اولیه طرح در نگارش طرح توجیهی باید لحاظ شود.هزینه نگهداری و تعمیرات، برآورد سرمایه در گردش طرح، هزینه حملونقل، هزینه استهلاک منابع طرح، هزینههای پیشبینینشده در این قسمت مشخص میشود.
۶-برآورد هزینههای سرمایهگذاری کل طرح و چگونگی سرمایهگذاری و تسهیلات مالی مشخص خواهد شد. قیمت تمام شده محصول، پیشبینی سود و زیان نهایی طرح، بهای محصول نهایی برای فروش و مواردی از این قبیل به دقت نشان داده خواهد شد.
۷-برنامهریزی و زمانبندی اجرای طرح با توجه به نیازها و برآوردهای اولیه ارائه شود. نگارش طرح توجیهی امری تخصصی است و میبایست توسط فرد خبره انجام شود. هرگونه اهمال میتواند منجر به عدم سرمایهگذاری توسط نهادهای ذیربط شود.
سخن پایانی
با توجه به آنچه در این مقاله گفته شد آموختیم که طرح توجیهی چیست و تفاوت آن با طرح یا برنامه کسبوکار چیست و اصلا چرا یک طرح توجیهی نوشته میشود و در ادامه به مراحل و اقدامات مورد نیاز جهت نوشتن بک طرح توجیهی مناسب اشاره شد.
در صورت نیاز به سفارش تدوین طرح توجیهی با کارشناسان تیم گیتی سپند مطرح کنید.
